• img1
  • img2
  • img3
  • img5
  • img4

Άρθρα

1) Η δυσλεξία στο δημοτικό σχολείο

2) Πώς να κάνετε τα παιδιά να σας ακούνε

3) Τρία εύκολα "tips" για να μάθει το παιδί να συγκεντρώνεται

4) Μαμά, να δω τηλεόραση; Δεν είναι ο «τρίτος» γονιός ή η γκουβερνάντα;
    ΤΗΣ ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΠΑΛΛΗΚΑΡΙΔΟΥ 02/02/2012 (δημοσιευμένο σε γνωστή εφημερίδα)

Ελκυστική και πάντα διαθέσιμη, η τηλεόραση... μαζεύει γύρω της τα παιδιά, μαγεύοντάς τα για ώρες! Έχουν, λοιπόν, δίκιο όσοι υποστηρίζουν ότι η τηλεόραση είναι η τέλεια μπέιμπι σίτερ ή μήπως, δεδομένης και της αδυναμίας των μικρών τηλεθεατών να κρίνουν, το «μαγικό κουτί» μπορεί εύκολα να γίνει επικίνδυνο; Όσοι είστε γονείς, γνωρίζετε άραγε τι είδους εκπομπές πρέπει να βλέπουν τα παιδιά σας;

Κάθε γονιός γνωρίζει σήμερα ότι η τηλεόραση δεν θα πρέπει να είναι η εύκολη λύση που θα κρατάει απασχολημένο το παιδί κατά την απουσία του ή στη διάρκεια του Σαββατοκύριακου. Παρόλα αυτά, στην πράξη φαίνεται ότι τα πράγματα είναι τελείως διαφορετικά, αφού η τηλεόραση δεσπόζει στα σαλόνια, με τα μικρά απέναντί της να τη χαζεύουν ασταμάτητα για ώρες - σκηνή καθημερινής αναψυχής σε κάθε σπίτι. Κάτι που εξανάγκασε ακόμα και τους Αμερικανούς παιδίατρους να κρούσουν επιτακτικά τον κώδωνα του κινδύνου, υποχρεώνοντας τους γονείς να ακούσουν τόσο τα συμπεράσματα της τελευταίας τους έρευνας όσο και τις συστάσεις τους.

Επακόλουθα της παιδικής τηλεθέασης
Σύμφωνα, λοιπόν, με τις εκτιμήσεις των Αμερικανών παιδιάτρων, τα επακόλουθα της παιδικής τηλεθέασης είναι:
• Τα περισσότερα παιδιά σήμερα αφιερώνουν καθημερινά -κατά μέσο όρο- περισσότερες από 4 ώρες για να βλέπουν τηλεόραση, βίντεο ή να παίζουν βιντεοπαιχνίδια.
• Τα παιδιά που βλέπουν τηλεόραση αρκετή ώρα το βράδυ πριν πάνε για ύπνο σε γενικές γραμμές καθυστερούν να κοιμηθούν, παρουσιάζουν περισσότερο άγχος και αγωνία και, βέβαια, κοιμούνται λιγότερες ώρες από το κανονικό.
• Η υπερβολική έκθεση των παιδιών σε τηλεοπτικές σκηνές βίας κ.ά. όχι μόνο δυσκολεύει το παιδί να κοιμηθεί, αλλά του προκαλεί και άγχος, εφιαλτικά όνειρα και ανησυχία.
• Τόσο η ταχύτητα των καρτούν όσο και η ταχύτητα εναλλαγής σκηνών στα διάφορα παιδικά προγράμματα κινουμένων σχεδίων επιδρούν αρνητικά στα παιδιά κάνοντάς τα υπερκινητικά.
• Όχι μόνο οι ταινίες και τα σίριαλ, αλλά και τα δελτία ειδήσεων επιδρούν αρνητικά στην ψυχοσύνθεση του παιδιού, αφού οι ειδήσεις που αναφέρονται σε φυσικές καταστροφές, δολοφονίες, βιασμούς και άλλα εγκλήματα, μπορεί να προκαλέσουν βαθιά τραύματα στα μικρά παιδιά.
• Το στήσιμο των παιδιών μπροστά στην τηλεόραση εκτός των άλλων...παχαίνει. Απόδειξη γι’ αυτό ο πολλαπλασιασμός των ποσοστών της παιδικής παχυσαρκίας τα τελευταία χρόνια.

Η τηλεόραση δεν είναι γκουβερνάντα!
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η υπερβολική δόση, τα ακατάλληλα προγράμματα και ο λάθος τρόπος για να βλέπουμε τηλεόραση, είναι οι τρεις παράγοντες που κάνουν τη «μικρή οθόνη» βλαβερή για την ψυχική μας υγεία. Έχουν, μάλιστα, καθορίσει και το μέγιστο χρόνο για κάθε ηλικία: Ένα παιδί προσχολικής ηλικίας δεν επιτρέπεται να βλέπει τηλεόραση για περισσότερες από 2 ώρες, ενώ στη σχολική ηλικία δεν πρέπει να υπερβαίνει τη 1 ώρα και 10 λεπτά.
Η πραγματικότητα, όμως, είναι πολύ διαφορετική. Τα παιδιά σε ευρωπαϊκές χώρες αλλά και στις ΗΠΑ, λόγου χάριν, βλέπουν κατά μέσο όρο 6 ώρες.
Άλλες έρευνες, πάλι, έχουν δείξει ότι τα παιδιά που πηγαίνουν σχολείο, αν αφεθούν ελεύθερα, θα μπορούσαν να περάσουν τόσες ώρες μπροστά στη μικρή οθόνη όσες και στο σχολείο. Ωστόσο, η απόλυτη ελευθερία από την πλευρά των γονιών ή η απόλυτη απαγόρευση είναι μέθοδοι εξωπραγματικές, που μπορεί να έχουν επιπλέον και άσχημες συνέπειες, επισημαίνουν οι παιδίατροι, γιατί απαγορεύοντας την τηλεόραση τελείως, υπάρχει κίνδυνος να τη μετατρέψουμε σε «αποδιοπομπαίο τράγο», χωρίς να μπορέσουμε να μάθουμε στα παιδιά μας να ζουν με αυτό το τόσο "σημαντικό" -και μάλλον αναπόφευκτο- στοιχείο του περιβάλλοντός τους. Η προώθηση μιας ισορροπίας ανάμεσα στην τηλεόραση και σε άλλες εποικοδομητικές δραστηριότητες είναι πιο χρήσιμη από την ολοκληρωτική αποδοχή ή απόρριψή της, καθώς, αν η τηλεόραση χρησιμοποιηθεί σωστά, μπορεί να είναι ένας τρόπος διδασκαλίας πολύ χρήσιμος για τα παιδιά.

Στην προσχολική ηλικία
Τι είδους εκπομπές πρέπει να βλέπει ένα μικρό παιδί; Υπάρχουν πολλές ενδείξεις που υποδηλώνουν ότι τα παιδιά της προσχολικής ηλικίας μαθαίνουν από την τηλεόραση ένα πλήθος διαφορετικών τύπων συμπεριφοράς - τόσο επιθυμητής όσο και ανεπιθύμητης. Τα παιδιά π.χ. μπορούν να μάθουν από την τηλεόραση ότι η επιθετικότητα αποτελεί αποδεκτό τρόπο διευθέτησης διαφορών, αλλά μπορούν επίσης να μάθουν ότι τις περισσότερες φορές και η συνεργασία εκτιμάται, θαυμάζεται και ανταμείβεται.
Πόση ώρα μπορεί να παρακολουθεί τηλεόραση;

Την απάντηση σε αυτό δίνει το ερώτημα: θα μπορούσε το παιδί να κάνει κάτι άλλο; Αν οι γονείς είστε απασχολημένοι και δεν μπορείτε να ασχοληθείτε με το παιδί, τότε είναι πιθανόν η τηλεόραση να αποτελεί μια λογική απασχόληση. Αν όμως το παιδί μπορεί να ασχοληθεί με δημιουργικό παιχνίδι (μόνο του ή με άλλα παιδιά), να παίξει έξω, να γυμναστεί ή να βοηθήσει σε απλές δουλειές, είναι καλύτερα να κλείσετε την τηλεόραση.

Μάχες, βία και τσακωμοί...
Αν το παιχνίδι του παιδιού σας συνίσταται σε θορυβώδεις και επιθετικές δραστηριότητες, ίσως η αιτία να βρίσκεται στις πολλές εκπομπές με μάχες και τσακωμούς που βλέπει. Άλλωστε, δεν είναι λίγα και τα προγράμματα που, αν και είναι αμιγώς παιδικά, όπως τα κινούμενα σχέδια, συχνά παρουσιάζουν τις συγκρούσεις και την επιθετικότητα ως σκηνές γέλιου και διασκέδασης. Γι’ αυτό τα παιδιά χρειάζονται τη συνεχή καθοδήγησή σας, ώστε να αποφεύγουν πιθανή παρανόηση αυτών των μηνυμάτων.

"Σε μια εφημερίδα", Πέμπτη, 2 Φεβρουαρίου 2012

 

5)  Το χάρισμα της δυσλεξίας και πώς μπορούμε να το διατηρήσουμε ή να το καταστρέψουμε!

Του Μαρκάκη Εμμανουήλ, ε.τ. Παρέδρου Ειδικής Αγωγής Π.Ι. (9/10/2013)


Η μαθησιακή δυσκολία είναι η μια μόνο πλευρά της Δυσλεξίας,αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε τις ειδικές ικανότητες του χαρισματικού δυσλεξικού ατόμου, που μπορούμε να τις συνοψίσουμε ως εξής:
Βασικές δεξιότητες του δυσλεξικού ατόμου
1. Χρησιμοποιεί τις νοητικές ικανότητες για να διαφοροποιεί και να δημιουργεί νέες παραστάσεις
2. Έχει υψηλή επίγνωση του περιβάλλοντος
3. Έχει μεγαλύτερη από το συνηθισμένο περιέργεια
4. Σκέπτεται περισσότερο με εικόνες παρά με λέξεις
5. Έχει διαισθητικές ικανότητες
6. Σκέπτεται πολυαισθητηριακά
7. Μπορεί να βιώσει τη σκέψη ως πραγματικότητα
8. Έχει ζωηρή φαντασία
Οι παραπάνω ικανότητες μπορεί να καταπιεσθούν, να ακυρωθούν ή να καταστραφούν από τις άστοχες ενέργειες των γονέων και των εκπαιδευτικών. Η θετική πλευρά συνήθως μένει στην αφάνεια και το δυσλεξικό άτομο βιώνει μόνο την αρνητική πλευρά.


ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ 
Η Δυσλεξία είναι η μητέρα των μαθησιακών δυσκολιών. Η δυσλεξία δεν έχει βιολογικό υπόβαθρο αλλά είναι το αποτέλεσμα μιας αντίδρασης στο αίσθημα της σύγχυσης. Ο άνθρωπος χρησιμοποιεί δύο είδη σκέψης: α) λεκτική β) εικονική Η φυσική ομιλία έχει ταχύτητα 150 λέξεων το λεπτό ή 2,5 λέξεις ανά δευτερόλεπτο.Ένας εκφωνητής ραδιοφώνου μπορεί να φτάσει τις 200 λέξεις.Πάνω από 250 λέξεις το λεπτό η ομιλία δεν γίνεται κατανοητή. Η εικονική σκέψη είναι πολύ γρηγορότερη. Το δυσλεξικό άτομο συνήθως σκέπτεται εικονικά και δεν χρησιμοποιεί τον εσωτερικό μονόλογο και γιαυτό διαβάζει δυνατά για να ακούει αυτό που διαβάζει. Το διάβασμα όμως μπορεί να παρουσιάσει κενά με τις λέξεις, που δεν ανταποκρίνονται στην εικονική σκέψη με αποτέλεσμα το άτομο να περιέλθει σε κατάσταση σύγχυσης.


Αποτελέσματα της σύγχυσης (Disorientation)
Στην περίπτωση του αποπροσανατολισμού όλες οι αισθήσεις εκτός από τη γεύση υπολειτουργούν καθώς επίσης και η αίσθηση της αφής, της ισορροπίας, της κίνησης και της αίσθησης του χρόνου.Οι δυσλεξικοί από μόνοι τους δημιουργούν καταστάσεις αποπροσανατολισμού που οδηγούν σε καταστάσεις ονειροπόλησης.
Στην Αγγλική γλώσσα υπάρχουν 200 λέξεις που δημιουργούν καταστάσεις αποπροσανατολισμού επειδή δεν γίνονται κατανοητές και αφήνουν κενά στο νόημα
(trigger words).Συνήθως είναι τα άρθρα, οι μονοσύλλαβες λέξεις και μερικές δισύλλαβες


Δυσκολίες στην ανάγνωση
Η ανάγνωση είναι η πιο περίπλοκη λειτουργία του εγκεφάλου. Η ποικιλία των γραμμάτων και οι καλλιτεχνικές παραστάσεις τους δημιουργούν προβλήματα στα δυσλεξικά άτομα. Η αγγλική γλώσσα είναι η δυσκολότερη για τους δυσλεξικούς, γιατί περιέχει 44 διαφορετικούς χαρακτήρες στην προφορά.


Προβλήματα στα Μαθηματικά
Η αναριθμησία ή δυσαριθμησία δεν απαντάται σε όλα τα δυσλεξικά παιδιά (acalculia or dyscalculia).Τα συμπτώματα αυτά συμβαίνουν στην περίπτωση που υπάρχει δυσκολία στην αίσθηση του χρόνου που επιδρά στον αποπροσανατολισμό της οπτικής και ακουστικής αντίληψης και στην αίσθηση της ισορροπίας. Η αίσθηση του χρόνου έχει σχέση με το εσωτερικό ρολόι, που μπορεί να επιβραδύνει ή να επιταχύνει την αντίληψη του χρόνου και εξαρτάται από την έκκριση της ντοπαμίνης. Άμεση σχέση με την αίσθηση του χρόνου έχει και η έννοια της ακολουθίας των χρονικών γεγονότων και της διαδοχής των αριθμών.
Τα απλά και τα ανώτερα μαθηματικά συντίθενται από την έννοια της διαδοχής και του χρόνου.Για τα δυσλεξικά παιδιά πρέπει να εμπεδωθούν τρείς έννοιες α) χρόνος β) διαδοχή ως προς την ποσότητα,το μέγεθος,το χρόνο ή τη σημασία γ) τάξη ως προς τα αντικείμενα στις κατάλληλες θέσεις και συνθήκες. Αξίζει να σημειωθεί ότι χρόνος,διαδοχή και τάξη έχουν άμεση σχέση με τη μουσική γιαυτό πολλοί μαθηματικοί είναι και καλοί μουσικοί.


Προβλήματα γραφής
Η αγραφία ή δυσγραφία είναι προβλήματα που σχετίζονται με τον αποπροσανατολισμό των δυσλεξικών.Οι δίοδοι του εγκεφάλου που χρησιμοποιούνται έχουν την τάση να ισχυροποιούνται.Ιδιαίτερη δυσκολία παρατηρείται στις διαγώνιες γραμμές όχι μόνο στα  γράμματα οπως το Α και το Μ αλλά και στην αναπαράστασή τους με πλαστελίνη.Για να διορθωθεί αυτή η κατάσταση πρέπει να ανοίξει το κανάλι του εγκεφάλου με τον κατάλληλο προσανατολισμό στο χώρο και το χρόνο.


ADD ( Attention Deficit Disorder)
Η εύκολα αποσπώμενη προσοχή πολλές φορές συνοδεύεται και από την υπερκινητικότητα. Χαρακτηριστικό της ικανότητας προσοχής είναι η επικέντρωσή της σε ένα συγκεκριμένο έργο ή αντικείμενο.Τα δυσλεξικά άτομα έχουν τη δυνατότητα επικέντρωσης της προσοχής σε ένα θέμα,μπορούν όμως παράλληλα να έχουν μεγαλύτερη αντίληψη του περιβάλλοντος απ’οτι τα κανονικά παιδιά.
Τα δυσλεξικά παιδιά επίσης επειδή έχουν μεγαλύτερη περιέργεια και μπορούν να επικεντρώνουν την προσοχή τους σε ό.τι τα ενδιαφέρει. Η ανία επίσης καταλαμβάνει συχνά τα δυσλεξικά παιδιά που προσφεύγουν στην ονειροπόληση ή στη διάσπαση της προσοχής
Η υπερκινητικότητα δημιουργεί μεγάλα προβλήματα στη σχολική τάξη. Στα δυσλεξικά παιδιά συνυπάρχει με την αποδιογράνωση, τον αποπροσανατολισμό  και με την παραμόρφωση της αίσθησης της ισορροπίας και της κίνησης.


Αδεξιότητα
Μερικά δυσλεξικά παιδιά πάσχουν από αδεξιότητα (dyspraxia). Χαρακτηριστική είναι η  παροιμία: δεν μπορεί να περπατήσει και να μασά τσίχλα συγχρόνως..Η κατάσταση αυτή οφείλεται  στην έλλειψη της αίσθησης ισορροπίας και κίνησης.Το βασικό χαρακτηριστικό του  προσανατολισμού είναι η σταθερή και ακριβής αντίληψη του χώρου και του χρόνου με συντονισμό των κινήσεων της γενικής και της λεπτής κινητικότητας.


Συμβουλευτική του προσανατολισμού
Όταν το άτομο μάθει πώς να εξαφανίζει τις πολλαπλές αντιλήψεις του περιβάλλοντος τότε μπορεί να προσανατολισθεί αυτόματα.
Η ικανότητα της σκέψης με τις λεγόμενες trigger words λύνει το πρόβλημα του αποπροσανατολισμού.Η συνεχής παρουσίαση λέξεων σε καρτέλες επιτείνουν την ανία και τον αποπροσανατολισμό.Φαίνεται όμως ότι μόνο οι ευχάριστες και ελκυστικές εμπειρίες διατηρούνται στη μνήμη. Προτείνεται η τρισδιάστατη κατασκευή των γραμμάτων και των λέξεων με πλαστελίνη ή πηλό και η φωναχτή απαγγελία.
Ζαν Πιαζέ: Κάθε φορά που διδάσκουμε ένα παιδί κάτι το εμποδίζουμε από το να το ανακαλύψει μόνο του!
Η θεωρία της σχετικότητας στον Αϊνστάιν συνελήφθη σε κατάσταση ονειροπόλησης (daydream) κατά την οποία ταξίδευε σε μια ακτίνα φωτός χρησιμοποιώντας την εικονική σκέψη, που είναι 400-2000 φορές γρηγορότερη από τη λεκτική σκέψη.εξ ού και η παροιμία: Μιά εικόνα αξίζει όσο χίλιες λέξεις.
Για την αντιμετώπιση της ονειροπόλησης συνιστάται η θεραπεία με την έρπυση λόγω του ότι οι δυσλεξικοί θεωρείται ότι δεν την βίωσαν, αλλά περπάπτησαν απευθείας.
Χαρακτηριστικά του δυσλεξικού είναι η εικονική σκέψη, η διαισθητική σκέψη, η πολυδιάστατη σκέψη και η περιέργεια.
Οι κυριότερες αισθήσεις που πάσχουν στον αποπροσανατολισμό είναι η όραση η ακοή, η ισορροπία, η κίνηση και ο χρόνος.
Όραση: Σχήματα και ακολουθίες γραμμάτων ανεστραμμένες, λάθη στην ορθογραφία, πήδημα γραμμών στην ανάγνωση και τη γραφή, απάλειψη σημείων της στίξης, παράλειψη γραμμάτων και αριθμών
Ακοή: Δυσκολία παραγωγής φθόγγων και συμπλεγμάτων, λάθος ήχοι από λάθος χώρο
Ισορροπία/κίνηση: Ζάλη και ναυτία, υπερκινητικότητα, έλλειψη συντονισμού κινήσεων
Χρόνος: Υπερ ή υπό-κινητκότητα, δυσκολία εκμάθηση ώρας, υπερβολική ονειροπόληση, δυσκολία αλληλουχίας.
Καταναγκαστικές λύσεις: Ηχητικό αλφάβητο, απομνημόνευση, ακατάλληλες στάσεις του σώματος, εξάρτηση από τους άλλους. Αποφυγή έργου.
Το μάτι του νού
Το επίκεντρο της αντίληψης. Το συγκεκριμένο σημείο μπορεί να έχει διαφορετικές θέσεις (Mind’s eye) Το φανταστικό σημείο αναφοράς, που βοηθά στον προσανατολισμό.Τα δυσλεξικά άτομα περιφέρουν το μάτι τους γύρο από ένα αντικείμενο ή γράμμα όπως ο έλικας του ελικοπτέρου.


Διδασκαλία της Αλφαβήτου
Το παιδί κατασκευάζει όλα τα γράμματα με πλαστελίνη και απαντά ότι αυτό το κατασκεύασμα είναι δικό του, στη συνέχεια αγγίζει και λέει  με τη σειρά τις ονομασίες των γραμμάτων από το α ως το ω και αντίστροφα. Στη συνέχεια μαθαίνει το προηγούμενο και το επόμενο γράμμα με τη σειρά και με τυχαία σειρά( να θυμηθούμε και λίγο την παλιά παιδαγωγική,που τα παιδιά μάθαιναν πρώτα τα γράμματα απέξω και ανακατωτά!) Η γενίκευση μπορεί να επεκταθεί με εντοπισμό γραμμάτων στα λεξικά.Το κόμμα και η τελεία γράφονται και λεκτικά προκειμένου να μπούν στη θέση τους.Η  ίδια διαδικασία μπορεί να γίνει και με τα μαθηματικά σύμβολα. Στη διδασκαλία των λέξεων προηγείται η αναπαράσταση με πλαστελίνη (touch and say) και μετά γίνεται η γραφή.
Στη διδασκαλία της Γραμματικής ως προς την έννοια του ουσιαστικού γίνεται με την αναπαράσταση προσώπου, ζώου και πράγματος.


Ασκήσεις ισορροπίας
Η σύγχυση αριστερού-δεξιού με μαλακό μπαλάκι που δεν αναπηδά κατά προτίμηση από πλαστικό. Από απόσταση 2 έως 3 μέτρα ρίχνουμε τη μια μπάλα στοχεύοντας στο στήθος του παιδιού για να την πιάσει με το ένα χέρι και τη δεύτερη μπάλα να την πιάσει με το άλλο χέρι χωρίς να χάσει την ισορροπία του. Μετά ρίχνουμε ταυτόχρονα και τις δυο μπαλες για να πιάσει τη μια με το ένα χέρι και την άλλη με το άλλο, μετά τις πετάμε προς τη μια και την άλλη πλευρά του σώματος.
Έχοντας ορίσει ένα σημείο αναφοράς στον τοίχο ζητάμε από το παιδί να επικεντρώσει εκεί την προσοχή του και να ισορροπίσει στο ένα πόδι.


Προτάσεις εντοπισμού αδυναμιών του δυσλεξικού παιδιού
Η ψυχοδιαγνωστική αξιολόγηση συντελείται με μια σειρά διαγνωστικών εργαλείων με τη χρησιμοποίηση και των νέων τεχνολογιών.Ο εκπαιδευτικός μπορεί με τη συστηματική παρατήρηση και τη χρήση εκπαιδευτικών διαγνωστικών μέσων να εντοπίσει δυνατότητες και αδυναμίες. Το φιλοξενούμενο στο παρόν Portal πειραματικό αναλυτικό πρόγραμμα για μαθησιακές δυσκολίες καθώς και τα βιβλία του ΟΕΔΒ Δραστηριότητες Μαθησιακής Ετοιμότητας, είναι και διαγνωστικά εργαλεία με το συστηματικό τσεκάρισμα των αδυναμιών για κάθε παιδί ξεχωριστά.
Η θεωρία της πολλαπλής νοημοσύνης μας δίνει μια εικόνα των δυνατοτήτων των παιδιών με δυσλεξία έτσι ώστε να μην εντοπίζουμε μόνο τις αδυναμίες,αλλά και τις δυνατότητές τους.


Βιβλιογραφία
• David R.D.(1997) The Gift of Dyslexia(Why some of the smartest people can’t read and how they can learn) New York:Penguin
• Theano Panagiotopoulou(2012)La deslexie et les difficultes qu’elle poser a l’etablisement de la relation pedagogique Univ.Pari 8.
• Πειραματικό αναλυτικό πρόγραμμα για ειδικές μαθησιακές δυσκολίες
• Δραστηριότητες Μαθησιακής Ετοιμότητας ΟΕΔΒ.